Leer handboogschieten in een historische omgeving

171007 MH Zilvertentoonstelling 700

Lees meer...

Kattekoppen.

Kattekoppen.

100613 Kattekoppen

Tijdens de buitengewoon geslaagde Federatieve Schuttersdag in Nieuw-Wehl werden ook de traditionele kanonschoten gehoord. Ik was daar uitgenodigd (alsnog dank!) als voorzitter van de Collectiestichting Gelders Schuttersmuseum en zo was de link tussen de veroorzakers van dat kanongebulder en het museum snel gelegd: de Kattekoppen.

100613 Collage1 700

In het museum zijn de Kattekoppen die we gekregen hebben van de Schutterij Sint Antonius te Nieuw-Dijk bij de heropening van het museum op het adres Kerkstraat 16 te Zevenaar. Ik wil er graag iets over vertellen, waarbij ik natuurlijk ruimschoots heb geleend van de teksten die het museum in de beschrijvingsboeken heeft opgetekend.

100613 Collage2 700

Vanaf de beginjaren werd de Schutterij St. Antonius in Nieuw-Dijk al ondersteund door zogenaamde Kattekoppen. Dat waren drie kanonnen waarin een borrelglas zwart buskruit werd gegoten. Met een slaghoedje werd dat kruit tot ontploffing gebracht. Daarmee werd beoogd de aanwezigheid van de Diekse schutterij te benadrukken. De eerste Kattekoppen hebben dienst gedaan tot en met het schuttersfeest net na de oorlog. Omdat na de oorlog het zwarte buskruit niet voorhanden was, werd gebruik gemaakt van kruit wat na de Tweede Wereldoorlog door de bezetter was achtergelaten. Doordat dit een veel krachtiger explosie veroorzaakte is tijdens het schuttersfeest bij het bekend worden van de nieuwe schutterskoning één van de Kattekoppen uit elkaar gesprongen. Hierbij werden twee toeschouwers van de wedstrijden gewond. Omdat na dit incident het vertrouwen in de Kattekoppen ernstig geleden had, heeft men er afscheid van genomen.

100613 Collage3 700

In de jaren daarop moest men het dus zonder stellen. Na een periode van zo’n 6 jaar werd er toch weer een poging gewaagd om aan nieuwe kanonnen te komen. Daarvoor werd van schutterij St. Jan uit Babberich een kattekop geleend en die moest als voorbeeld worden gebruikt. Toenmalig bestuurslid en later ere-bestuurslid Harrie Derksen was in contact gekomen met Berend Mennings die werkzaam was in ijzergieterij “De Hut” in Keppel. Hij gaf aan wel zo’n kattekop te kunnen gieten wanneer er een goede mal beschikbaar zou zijn. Op aanwijzingen van Mennings is deze mal door Harrie Derksen gemaakt en daarmee is men bij de ijzergieterij aan de slag gegaan. Vervolgens toog Harrie Derksen met de gegoten loop naar Toon Hieltjes, de toenmalige smid in Nieuw-Dijk. Hij heeft met het voorbeeld van het kanon van de Babberichse schutterij het ontstekingsmechanisme gemaakt.

100613 Collage4 700

Toen het kanon klaar was moest de kattekop natuurlijk worden getest. Dit is een spannend moment geweest omdat men er geen idee van had hoe sterk het kanon zou zijn. Bij de smederij hebben de beide heren op een zaterdagmiddag de stoute schoenen aangetrokken, de loop gevuld met buskruit, het slaghoedje aangebracht en vervolgens een lang touw eraan bevestigd. Zelf kropen ze achter een dikke muur. Na een ruk aan het touw volgde een enorme knal maar het nieuwe kanon zelf was ongedeerd. Snel werden er nog twee gemaakt en de nieuwe Kattekoppen van Nieuw-Dijk waren geboren.

100613 Collage5 700

Ze werden natuurlijk veelvuldig gebruikt en zijn ongeveer zestig jaar de bron van het kanongebulder bij wedstrijden en evenementen. In of rond 2006 is besloten om nieuwe exemplaren aan te schaffen. De laatste jaren was het vertrouwen in de veiligheid van de kanonnen gedaald en met in het achterhoofd het ongeluk van ongeveer zestig jaar geleden werden nieuwe Kattekoppen besteld. De firma Pfnür in Berchtesgaden in Zuid-Duitsland heeft de drie nieuwe Kattekoppen gemaakt. In het weekend van zaterdag 20 oktober 2007 vertrokken de kanonniers samen met een afvaardiging van het bestuur van schutterij St. Antonius om drie gloednieuwe “Kattekoppen”, de kanonnen van de schutterij, op te halen. In Duitsland worden Kattekoppen door een onafhankelijke Duitse instantie gekeurd en krijgen ze een certificaat mee waarmee de veiligheid kan worden gewaarborgd. Daardoor is het verzekerd dat de nieuwe Kattekoppen weer een lange tijd in gebruik kunnen zijn en zo de Schutterij-aanwezigheid op de diverse schuttersbijeenkomsten kunnen opsieren met de drie herkenbare knallen van schutterij St. Antonius Nieuw-Dijk. Uiteraard zijn de kanonnen gezegend en in aanwezigheid van de volledige schutterij in gebruik genomen.

100613 Collage6 700

Voor de oude Kattekoppen werd een nieuwe bestemming gezocht en het bestuur van het Gelders Schuttersmuseum in Zevenaar was heel blij toen bekend werd dat de schutterij de Kattekoppen aan het museum wilde geven. De overdracht kon op een heel mooi moment plaatsvinden, het museum had net een nieuwe standplaats gevonden en de opening daar zou plaatsvinden in aanwezigheid van de Commissaris der Koning, Clemens Cornielje en de burgmeesters van alle Liemerse gemeenten. Allen zijn ze lid van de Gilderaad.
Het bestuur van Schutterij St. Antonius te Nieuw-Dijk heeft toen, 13 juni 2010, de oude Kattekoppen uit Nieuw-Dijk overgedragen aan het Gelders Schuttersmuseum te Zevenaar. Ik heb toen zelf de twee Kattekoppen mogen ontsteken en –hoewel ik was voorbereid!- toch hevig geschrokken van het lawaai dat daarmee gepaard ging. De behulpzame kanonniers verzekerden mij echter dat alles normaal verlopen was en dus konden we rustig de overdracht met een mooi glas beëindigen.

100613 Collage7 700

Het museum blijft Sint Antonius dankbaar en de Kattekoppen hebben dan ook een mooie plaats in het museum.

18-10-2016
Joop de Leuw

Terug naar boven

View My Stats Hosted by PCextreme

Hosted by WebReus